W branży transportowej nietrudno spotkać klientów, którzy organizują transporty poprzez masowe rozsyłanie zapytań ofertowych. Jedna wiadomość trafia do kilkunastu, a czasami nawet kilkudziesięciu firm spedycyjnych. Każda z nich otrzymuje te same informacje dotyczące ładunku, trasy i terminu realizacji. Ostatecznie zlecenie otrzymuje ten, kto zaproponuje najkorzystniejszą cenę albo najszybciej potwierdzi możliwość podstawienia samochodu. Dla klienta taki sposób organizowania transportów może być wygodny. Nie musi ograniczać się do jednego dostawcy usług, ma dostęp do wielu ofert i może na bieżąco porównywać warunki rynkowe. Z perspektywy spedytora sytuacja wygląda jednak nieco inaczej. Każde zapytanie wymaga poświęcenia czasu na przygotowanie wyceny, sprawdzenie możliwości realizacji, a niekiedy również kontakt z kilkoma przewoźnikami. Tymczasem prawdopodobieństwo zdobycia zlecenia może być stosunkowo niewielkie. Czy wobec tego warto współpracować z takimi klientami? Oczywiście, że tak. Pod warunkiem że potrafimy dostosować sposób współpracy do ich modelu działania. Klient rozsyłający zapytania do 20 firm może generować duży wolumen transportów i przynosić spedycji całkiem przyzwoite zyski. Nie oznacza to jednak, że powinniśmy obsługiwać go w taki sam sposób jak klienta, dla którego jesteśmy głównym partnerem logistycznym.
1. Najpierw ustal, na czym rzeczywiście zależy klientowi
Zanim zaczniemy regularnie odpowiadać na zapytania, warto zrozumieć, w jaki sposób klient podejmuje decyzję o wyborze wykonawcy. Przede wszystkim musimy ustalić, czy najważniejszym kryterium jest cena, czy czas potrzebny na potwierdzenie transportu. Klient nastawiony na najniższą cenę W tym modelu klient rozsyła zapytanie do wielu firm, zbiera oferty i wybiera najtańszą z tych, które spełniają jego wymagania. Może poczekać godzinę, dwie, a czasami nawet do następnego dnia, jeżeli pozwala mu to uzyskać korzystniejsze warunki. W takiej sytuacji błyskawiczna odpowiedź niekoniecznie daje nam przewagę. Możemy przygotować ofertę jako pierwsi, ale klient i tak poczeka na pozostałych spedytorów. Największe znaczenie będzie miała nasza konkurencyjność cenowa, która wynika przede wszystkim z możliwości zakupowych, znajomości kierunku i dostępu do odpowiednich przewoźników. Klient nastawiony na czas Drugi model wygląda zupełnie inaczej. Klient potrzebuje samochodu i chce możliwie szybko zabezpieczyć transport. Wysyła zapytanie do kilkunastu firm, ale niekoniecznie zamierza porównywać wszystkie otrzymane oferty. Jeżeli pierwszy spedytor potwierdzi realizację w akceptowalnej cenie, klient może od razu przekazać mu zlecenie. Tutaj znaczenie ma przede wszystkim szybkość reakcji, znajomość rynku i możliwość sprawnego potwierdzenia transportu. Oczywiście w praktyce oba modele mogą się przenikać. Klient może oczekiwać szybkiej odpowiedzi, ale jednocześnie mieć określony budżet, którego nie zamierza przekraczać. Dlatego pierwszym krokiem powinno być poznanie zasad, według których klient wybiera wykonawcę. Bez tej wiedzy trudno właściwie zaplanować sposób obsługi jego zapytań.
2. Nie każdy klient musi być klientem kluczowym
Jednym z częstych błędów w spedycji jest traktowanie każdego potencjalnego zlecenia tak, jakby od jego zdobycia zależało funkcjonowanie całej firmy. Tymczasem klient, który regularnie rozsyła zapytania do kilkunastu czy kilkudziesięciu spedytorów, nie traktuje żadnego z nich jako głównego filaru swojej logistyki. Poszczególne firmy są dla niego jednymi z wielu dostępnych wykonawców. Dlaczego więc mielibyśmy traktować takiego klienta jako najważniejszego i podporządkowywać mu organizację własnej pracy? Nie oznacza to oczywiście, że powinniśmy obsługiwać go gorzej, ignorować zapytania czy lekceważyć przyjęte zobowiązania. Chodzi o właściwe zarządzanie priorytetami. Wyobraźmy sobie dwóch klientów. Pierwszy przekazuje nam regularnie 30 transportów miesięcznie. Znamy jego procesy, mamy wypracowane warunki współpracy i możemy stosunkowo dokładnie przewidzieć liczbę zleceń oraz osiągany zysk. Drugi wysyła nam 60 zapytań miesięcznie, z których udaje się pozyskać pięć lub sześć transportów. Obaj mogą być rentowni, ale wymagają zupełnie innego podejścia. W pierwszym przypadku możemy planować zasoby i organizować pracę wokół przewidywalnego wolumenu. W drugim powinniśmy przede wszystkim zadbać o to, żeby proces przygotowywania ofert nie pochłaniał nadmiernej ilości czasu. Klient, który nie gwarantuje nam regularnych zleceń, nie powinien automatycznie otrzymywać takiego samego priorytetu jak klient zapewniający stabilną współpracę. Nie zmienia to faktu, że przy odpowiednio dużym wolumenie zapytań i rozsądnej rentowności możemy na takiej współpracy zarabiać naprawdę dobre pieniądze.
3. Sprawdź, czy możesz stworzyć własny cennik i przyspieszyć wycenę
Jednym z najważniejszych elementów współpracy z klientem rozsyłającym masowe zapytania jest ograniczenie czasu potrzebnego na przygotowanie pojedynczej oferty. Załóżmy, że klient regularnie przesyła zapytania dotyczące transportów całopojazdowych z jednego zakładu produkcyjnego do kilkunastu miejscowości w Polsce. Rodzaj ładunku jest podobny, wymagania dotyczące pojazdu się nie zmieniają, a część kierunków regularnie się powtarza. Czy w takiej sytuacji naprawdę musimy za każdym razem rozpoczynać wycenę od zera? Niekoniecznie. Możemy przeanalizować historyczne koszty zakupu transportów, sprawdzić stawki na poszczególnych kierunkach i przygotować wewnętrzny cennik, który pozwoli nam znacznie szybciej odpowiadać na kolejne zapytania. Nie musi to być cennik przedstawiony klientowi. Może stanowić wyłącznie nasze wewnętrzne narzędzie do przygotowywania ofert. Przykładowo, jeżeli wiemy, że określony kierunek regularnie realizujemy w przedziale 1 800–2 000 zł, możemy ustalić orientacyjną cenę sprzedaży, uwzględniając oczekiwaną marżę i aktualne warunki rynkowe. Oczywiście taki cennik wymaga aktualizacji. Stawki transportowe nie są stałe, a dostępność samochodów, sezonowość czy zmiany kosztów przewoźników mogą wpływać na opłacalność realizacji. Nie chodzi więc o bezrefleksyjne wysyłanie tej samej ceny przez cały rok. Chodzi o stworzenie punktu odniesienia, dzięki któremu nie będziemy musieli przy każdym zapytaniu wykonywać identycznej pracy. Jeżeli możemy skrócić czas przygotowania oferty z 20 minut do 3 minut, to nawet przy stosunkowo niewielkiej skuteczności pozyskiwania zleceń taka współpraca może być dla nas opłacalna.
4. Wykorzystaj powtarzalne kierunki do budowania relacji z przewoźnikami
Kolejną kwestią, którą warto przeanalizować, jest powtarzalność oferowanych transportów. Jeżeli klient regularnie wysyła zapytania na tych samych kierunkach, możemy spróbować nawiązać współpracę z przewoźnikami zainteresowanymi ich obsługą. Załóżmy, że klient kilka razy w tygodniu poszukuje samochodów na trasie Poznań–Wrocław. Zamiast każdorazowo publikować ładunek na giełdzie i czekać na oferty, możemy zidentyfikować przewoźników, którzy regularnie poruszają się na tym kierunku, mają w pobliżu bazę lub poszukują ładunków powrotnych. Z czasem będziemy wiedzieć, jakie stawki są dla nich akceptowalne, w jakich terminach dysponują samochodami i na jakich warunkach są zainteresowani współpracą. Dzięki temu możemy nie tylko szybciej przygotowywać oferty, ale również zwiększać ich konkurencyjność. Co istotne, relacja z przewoźnikiem nie musi być budowana wyłącznie na potrzeby jednego klienta. Jeżeli poznamy dobrego podwykonawcę obsługującego określony kierunek, możemy wykorzystywać tę współpracę również przy realizacji transportów dla innych klientów. W ten sposób nawet zapytania, które nie zakończyły się zdobyciem zlecenia, mogą przyczynić się do rozbudowania naszej sieci przewoźników. Trzeba jednak pamiętać o jednym: jeżeli klient nie gwarantuje nam transportów, my również nie powinniśmy obiecywać przewoźnikowi regularnego wolumenu, którego nie jesteśmy w stanie zapewnić.
5. Wykorzystaj zlecenia jako kontynuację transportów realizowanych dla innych klientów
Kolejną możliwością jest łączenie zleceń pochodzących od różnych klientów w taki sposób, aby tworzyły dla przewoźników atrakcyjne ciągi transportowe. Nie zawsze musimy analizować zapytania klienta wyłącznie jako pojedyncze, niezależne transporty. Czasami znacznie większą wartość mogą mieć dla nas w połączeniu ze zleceniami, które już realizujemy. Wyobraźmy sobie, że obsługujemy strategicznego klienta, dla którego regularnie organizujemy transporty z różnych części Polski do Poznania. Jednocześnie współpracujemy z klientem rozsyłającym masowe zapytania ofertowe, który często poszukuje samochodów na trasach z Poznania do różnych miejscowości w Polsce. W takiej sytuacji zlecenia drugiego klienta mogą stanowić naturalną kontynuację transportów realizowanych dla pierwszego. Przewoźnik, który dostarcza towar do Poznania, zamiast szukać kolejnego ładunku na giełdzie lub wracać na pusto, może otrzymać od nas propozycję następnego transportu. Dzięki temu zyskujemy kilka możliwości. Po pierwsze, możemy zwiększyć atrakcyjność współpracy dla przewoźników. Nie oferujemy im wyłącznie pojedynczego transportu, ale możliwość realizacji kolejnego zlecenia po rozładunku.
Po drugie, możemy poprawić własną konkurencyjność cenową. Przewoźnik, który ma już zapewniony transport do Poznania, może być zainteresowany kolejnym zleceniem na korzystniejszych warunkach niż firma, która musiałaby specjalnie dojechać do miejsca załadunku. Po trzecie, zwiększamy szanse na zdobywanie zleceń od klienta korzystającego z masowych zapytań, ponieważ mamy dostęp do samochodów, które dzięki realizacji innych transportów będą znajdowały się w odpowiednim miejscu. Oczywiście nie oznacza to, że każdy transport możemy automatycznie połączyć z kolejnym. Musimy uwzględnić terminy rozładunków i załadunków, dostępny czas pracy kierowcy, wymagania dotyczące pojazdu oraz rzeczywiste zainteresowanie przewoźnika kolejnym zleceniem. Największą korzyścią jest jednak możliwość wykorzystania zleceń jednego klienta do zwiększenia konkurencyjności przy obsłudze drugiego. Co istotne, działa to również w drugą stronę. Jeżeli wiemy, że przewoźnik regularnie realizuje dla nas transporty na określonym kierunku, możemy aktywniej poszukiwać zleceń, które pozwolą mu kontynuować pracę bez konieczności wykonywania pustych przebiegów. W ten sposób klient rozsyłający zapytania do kilkunastu firm może stać się wartościowym uzupełnieniem naszej działalności, nawet jeżeli nie zapewnia nam żadnego stałego wolumenu. Nie musimy wygrywać wszystkich jego transportów. Wystarczy, że będziemy skutecznie pozyskiwać te, które pasują do pozostałych zleceń realizowanych przez naszą spedycję. To właśnie tutaj pojawia się dodatkowa przewaga spedytora, który nie analizuje każdego zapytania osobno, ale potrafi spojrzeć na wszystkie obsługiwane transporty jako na jeden, wzajemnie uzupełniający się system.
6. Czy można przyjąć zlecenie, zanim znajdziemy samochód?
W przypadku niektórych klientów interesującym rozwiązaniem może być szybkie potwierdzanie transportów, zanim ostatecznie zabezpieczymy przewoźnika. Nie jest to jednak metoda, którą można stosować przy każdym zleceniu. Kluczowe znaczenie mają tutaj dwa czynniki: znajomość rynku na danym kierunku oraz elastyczność terminu realizacji. Wyobraźmy sobie, że klient przesyła zapytanie dotyczące standardowego transportu całopojazdowego, który ma zostać zrealizowany za cztery dni. Dobrze znamy ten kierunek. Wiemy, jakie są orientacyjne stawki, regularnie organizujemy podobne przewozy i mamy kontakt do kilku przewoźników, którzy mogą być zainteresowani realizacją. Na podstawie doświadczenia oceniamy, że transport można zorganizować za około 2 000 zł, a klient akceptuje naszą ofertę na poziomie 2 400 zł. W takiej sytuacji możemy rozważyć przyjęcie zlecenia i dopiero później rozpocząć poszukiwanie najkorzystniejszej oferty przewoźnika.
Daje nam to przewagę szczególnie w przypadku klientów, którzy wybierają pierwszego spedytora zdolnego potwierdzić transport. Jednocześnie trzeba mieć świadomość ryzyka. Może się okazać, że dostępność pojazdów jest mniejsza, niż zakładaliśmy, a najtańszy przewoźnik proponuje realizację za 2 300 zł zamiast przewidywanych 2 000 zł. W skrajnym przypadku koszt zakupu może nawet przekroczyć cenę sprzedaży. Dlatego przyjęcie transportu bez zabezpieczonego przewoźnika powinno być świadomą decyzją biznesową, a nie zgadywaniem, czy uda się później znaleźć tani samochód. Należy uwzględnić również wymagania dotyczące ładunku, termin realizacji, dostępność odpowiedniego taboru oraz konsekwencje ewentualnego braku możliwości podstawienia pojazdu. Sama elastyczność klienta nie zwalnia nas przecież z odpowiedzialności za przyjęte zobowiązanie. Im lepiej znamy dany kierunek i im większy mamy margines czasowy, tym łatwiej oszacować ryzyko takiego rozwiązania.
7. Czy można przekonać klienta do przekazania części transportów na wyłączność?
Klient, który obecnie rozsyła zapytania do 20 firm, niekoniecznie musi korzystać z takiego modelu współpracy przez cały czas. Jeżeli regularnie wygrywamy jego zlecenia, terminowo je realizujemy i potrafimy zapewnić konkurencyjne warunki, możemy spróbować zaproponować mu nieco inne rozwiązanie. Nie chodzi od razu o przejęcie całej logistyki. Czasami wystarczy zaproponować obsługę określonego kierunku, grupy odbiorców lub części transportów. Przykładowo klient może nadal rozsyłać większość zapytań do wielu firm, ale transporty z jednego zakładu produkcyjnego powierzyć nam na stałe. Dlaczego miałby się na to zdecydować? Ponieważ wcześniej pokazaliśmy mu konkretną wartość. Może nią być wysoka skuteczność podstawiania samochodów, konkurencyjna cena, sprawna komunikacja, ograniczenie liczby problemów podczas realizacji lub oszczędność czasu potrzebnego na organizację transportów. Jeżeli klient zauważy, że na określonych kierunkach regularnie wybiera właśnie nasze oferty, może dojść do wniosku, że każdorazowe rozsyłanie zapytań nie przynosi mu już istotnych korzyści. W takiej sytuacji możemy zaproponować stały cennik, uzgodniony sposób przekazywania zleceń i określone warunki współpracy. Nie próbujemy zmieniać całego sposobu funkcjonowania logistyki klienta. Szukamy obszaru, w którym jesteśmy w stanie udowodnić, że stała współpraca będzie dla niego korzystniejsza. Oczywiście nie każdy klient będzie zainteresowany takim rozwiązaniem. Niektóre firmy świadomie korzystają z modelu otwartych zapytań i nie zamierzają z niego rezygnować. Nie musi to jednak oznaczać końca współpracy. Jeżeli dotychczasowy model jest dla nas rentowny, możemy po prostu dalej z niego korzystać.
8. Traktuj takie zlecenia jako uzupełnienie własnego wolumenu
Warto również spojrzeć na klientów rozsyłających masowe zapytania z nieco innej perspektywy. Nie każdy klient musi stanowić podstawę działalności naszej spedycji. Czasami znacznie rozsądniej jest traktować go jako dodatkowe źródło zleceń, z którego korzystamy w zależności od aktualnego obciążenia pracą i potrzeb firmy. Załóżmy, że współpracujemy z kilkoma stałymi klientami, którzy generują większość naszego miesięcznego wolumenu. W jednym tygodniu liczba transportów jest wysoka, a dział operacyjny ma wystarczająco dużo pracy. W kolejnym zamówień jest mniej, przez co mamy więcej czasu na poszukiwanie dodatkowych zleceń. W takiej sytuacji możemy zwiększyć aktywność w odpowiadaniu na zapytania klientów, z którymi współpracujemy nieregularnie. Jeżeli dysponujemy wcześniej przygotowanym cennikiem i bazą przewoźników, pozyskanie dodatkowych transportów nie musi wymagać dużego nakładu pracy. Takie zlecenia mogą pomóc nam uzupełnić miesięczny plan sprzedażowy, wykorzystać dostępne zasoby i wygenerować dodatkowy zysk. Nie oznacza to jednak, że powinniśmy przyjmować transporty na minimalnej lub ujemnej marży tylko po to, żeby zwiększyć liczbę realizacji. Celem nie jest wykonanie jak największej liczby zleceń, lecz osiągnięcie możliwie dobrego wyniku finansowego przy rozsądnym wykorzystaniu czasu i zasobów. Co ważne, nawet jeśli traktujemy takiego klienta jako dodatkowe źródło zleceń, każdy zaakceptowany transport musimy zrealizować z należytą starannością. Niższy priorytet na etapie pozyskiwania zlecenia nie może oznaczać niższego standardu jego realizacji.
9. Sprawdź, czy naprawdę zarabiasz na takiej współpracy
Na koniec warto przeanalizować, czy nasz sposób obsługi klienta jest rzeczywiście opłacalny. Sama liczba otrzymywanych zapytań niewiele nam mówi. Znacznie ważniejsze jest to, ile z nich kończy się realizacją, jaki zysk generują oraz ile czasu poświęcamy na przygotowanie ofert. Przyjmijmy następujący przykład: Klient wysyła 60 zapytań miesięcznie. Udaje nam się pozyskać 6 transportów, a średni zysk na jednym transporcie wynosi 300 zł. Łączny zysk z transportów wynosi więc 1 800 zł. Przygotowanie jednej oferty zajmuje średnio 15 minut. W takim przypadku na samo przygotowanie ofert poświęcamy miesięcznie 15 godzin pracy. A przecież do tego dochodzi jeszcze czas potrzebny na organizację i obsługę sześciu pozyskanych transportów. Teraz wyobraźmy sobie, że dzięki przygotowaniu wewnętrznego cennika i zbudowaniu bazy stałych przewoźników skracamy czas przygotowania jednej oferty z 15 do 3 minut. Przy 60 zapytaniach oznacza to zaledwie 3 godziny pracy miesięcznie zamiast 15. Zakładając, że skuteczność pozyskiwania zleceń i osiągana marża pozostają bez zmian, nadal zarabiamy 1 800 zł, ale na przygotowanie ofert poświęcamy aż o 12 godzin mniej. Oczywiście nie jest to jeszcze pełna kalkulacja rentowności klienta. Należałoby uwzględnić również czas obsługi pozyskanych transportów, koszty pracownicze i ewentualne dodatkowe problemy podczas realizacji. Przykład pokazuje jednak, jak duże znaczenie ma właściwa organizacja pracy. Warto więc regularnie analizować skuteczność ofertowania poszczególnych klientów, osiągane marże i czas poświęcany na ich obsługę. Może się okazać, że klient, od którego pozyskujemy tylko 10% oferowanych transportów, jest całkiem rentowny, ponieważ przygotowanie ofert zajmuje nam bardzo mało czasu. Może być również odwrotnie. Klient generujący dużą liczbę zapytań i sporadyczne zlecenia może angażować zasoby, które znacznie lepiej byłoby wykorzystać w innym miejscu.
Podsumowanie. Nie musisz wygrywać każdego zapytania, żeby zarabiać
Klienci rozsyłający zapytania transportowe do kilkunastu lub kilkudziesięciu firm są częścią rynku spedycyjnego. Nie ma sensu obrażać się na ich sposób działania ani z góry zakładać, że taka współpraca nie może być opłacalna. Z perspektywy klienta porównywanie wielu ofert może być uzasadnionym sposobem organizowania transportów. Z naszej perspektywy najważniejsze jest natomiast to, żeby dostosować do tego odpowiedni model pracy. Przede wszystkim powinniśmy wiedzieć, czy klient wybiera wykonawcę na podstawie ceny, czy szybkości odpowiedzi. Następnie warto sprawdzić, czy powtarzalność zleceń pozwala nam stworzyć własny cennik, nawiązać współpracę ze stałymi przewoźnikami i ograniczyć czas potrzebny na przygotowanie ofert. Dodatkową przewagą może być umiejętność łączenia zleceń różnych klientów w atrakcyjne dla przewoźników ciągi transportowe, co pozwala ograniczać puste przebiegi, poprawiać konkurencyjność ofert i zwiększać skuteczność pozyskiwania transportów. Jeżeli dobrze znamy określone kierunki i potrafimy odpowiednio zarządzać ryzykiem, możemy również rozważyć szybsze potwierdzanie transportów, zanim ostatecznie zabezpieczymy samochód. Z czasem skuteczna współpraca może otworzyć drogę do przejęcia części transportów na stałe. A jeżeli klient nie będzie zainteresowany takim rozwiązaniem, nadal możemy traktować jego zapytania jako dodatkowe źródło rentownych zleceń. Najważniejsze jest zrozumienie, że nie każdy klient musi być klientem strategicznym, żeby przynosić naszej spedycji zysk. Nie musimy wygrywać wszystkich zapytań. Nie musimy też poświęcać każdemu klientowi tyle samo czasu. Musimy natomiast wiedzieć, na których transportach możemy zarobić, jak zwiększyć swoje szanse na ich pozyskanie i w jaki sposób zorganizować pracę, żeby współpraca była dla nas opłacalna.
Dołącz do naszej społeczności!
Już prawie 2 000 osób obserwuje @spedytor_na_miare i rozwija swoją wiedzę o spedycji.
Publikujemy praktyczne porady, kulisy pracy spedytora, analizy rzeczywistych sytuacji oraz wskazówki, które pomagają rozwijać się w branży TSL.
👉 Obserwuj nas na Instagramie